Handmade Soap

Bí kíp sử dụng tinh dầu thiên nhiên để tạo mùi cho xà bông

Mình đang viết bài này trong không gian tràn ngập mùi phối FLOWER BLEND vừa phối tối qua cho mẻ rose soap. Mình đã thử tỉ lệ công thức này mấy ngày nay với cùng loại hương nhưng khác nhà sản xuất, và mỗi lần đều cho cảm giác mùi hương khác nhau. Tinh dầu là một cô nàng đỏng đảnh vậy đấy nên cứ mỗi lần đổi brand là cái mùi nó cũng thay đổi luôn. Đó cũng là một phần khó khăn cho các nhà sản xuất nước hoa trên toàn thế giới. Nhưng với người làm xà bông như mình thì cái này cũng có cái thú vị, vì mình được thử nhiều phiên bản khác nhau của một công thức phối. Có lúc bản phối tuyệt hơn, nhưng cũng có lúc nghe “ghê” hơn.

Nhưng mà túm lại bài viết hôm nay mình sẽ dành để viết về việc sử dụng tinh dầu để tạo mùi trong làm xà bông thiên nhiên. Nếu bạn nào đang gặp phải vấn đề đau đầu này thì hãy đọc tiếp nhé, mình tin bạn sẽ cải thiện đáng kể mùi hương cho xà bông của bạn. Còn nếu bạn là soaper theo trường phái dùng Fragrance thì có thể bỏ qua bài viết này vì hôm nay chúng ta chỉ nói về tinh dầu thôi nhé!

Tinh dầu là gì và tại sao tinh dầu lại thơm

Chúng ta nghe nhiều về cụm từ “tinh dầu thiên nhiên” vậy tại sao lại nói tinh dầu là một sản phẩm thiên nhiên?

Vì tinh dầu là một loại hợp chất mang mùi thơm được chiết tách từ các bộ phận khác nhau của các nguyên liệu chứa mùi thơm. Ví dụ tinh dầu hoa hồng được chiết tách từ cánh hoa hồng; và chính nhờ sự có mặt của tinh dầu mà hoa hồng mang mùi thơm. Trong tinh dầu có chứa rất nhiều hợp chất hóa học mang mùi thơm khác nhau, và nhờ vào thành phần các hợp chất này và tỷ lệ phần trăm của chúng trong tinh dầu đã tạo ra hương thơm khác nhau cho từng loại tinh dầu.

Hãy lấy ví dụ một số loại tinh dầu quen thuộc với chúng ta để dễ hình dung nhé. Tinh dầu cam ngọt (citrus sinensis) có thành phần tạo hương chính gồm các chất hóa học thuộc nhóm Hidrocacbon Monoterupen (và một số nhóm khác) với tỷ lệ limonen 80%, alpha binen 2%, beta binen 2%. Và tinh dầu bưởi (citrus paradisi) cũng thuộc nhóm citrus tương tự có nhóm Hidrocacbon Monoterupen trong thành phần tạo hương nhưng limonen lại chiếm tới 95%, beta binen 2%, và beta mirusen. Tỷ lệ thành phần khác nhau tạo ra mùi hương khác nhau giữa cam và bưởi, và ngược lại nhờ có cấu tạo thành phần tạo hương gần giống nhau mà cam và bưởi đều cho ta một cảm giác tươi mới, sảng khoái khi ngửi. Các hợp chất hoác học thuộc nhóm monoterupen cũng có công dụng chống ho, tiêu đàm, tăng sức đề kháng …nên những loại tinh dầu thuộc cùng họ cam chanh với nhau cũng sẽ mang công dụng gần giống nhau.

Một ví dụ khác như là cùng một giống hoa lavender (oải hương) nhưng lavender trồng ở Ấn Độ và lavender trồng ở Pháp sẽ cho tỷ lệ các thành phần hóa học tạo mùi khác nhau. Nên khi bạn mua một chai tinh dầu lavender nhưng xuất xứ khác nhau sẽ cho mùi hương lavender rất khác nhau. Và việc trải nghiệm được sự khác biệt này đối với mình cực kì là thú vị luôn. Vì vậy khi bạn thử cùng một mùi hương ở những brand khác nhau nếu có cảm thấy sự khác nhau thì không phải do sản phẩm của brand đó dỏm đâu, chỉ là tinh dầu nó thế mà thôi, đừng nhìn sự khác biệt mà hãy tận hưởng sự khác biệt đó nhé!

Trong một loại tinh dầu có rất rất nhiều những hợp chất hóa học tạo mùi, có cả những loại mà cho đến nay các nhà khoa học vẫn chưa nghiên cứu. Chính việc cóp-pi lại cấu trúc phân tử của một số hợp chất chính có trong thành phần tinh dầu mà chúng ta có sự ra đời của chất tạo mùi hóa học (fragrance)

Tinh dầu và ứng dụng tạo mùi thơm cho xà bông

Việc chọn tinh dầu để tạo mùi cho xà bông có mặt tốt nhưng cũng có hạn chế. Điểm tốt là xà bông được tạo mùi với tinh dầu thiên nhiên sẽ hoàn toàn tự nhiên và mùi hương của tinh dầu không chỉ để thơm khi ngửi mà còn mang những công dụng khác đến làm da và cơ thể của chúng ta. Ví dụ tinh dầu hoa hồng ngoài tác dụng sáng da, trẻ hóa, dưỡng ẩm còn có tác dụng cân bằng hoocmon, thư giãn và hồi phục sự tự tin vào bản thân. Và những công dụng đó của tinh dầu đến từ các thành phần hóa học có trong tinh dầu. Nhưng tùy vào tỷ lệ chiết dầu (và phương pháp chiết dầu) của từng loại thực vật mà giá thành của tinh dầu thay đổi, những loại nguyên liệu có tỷ suất chiết dầu thấp như hoa hồng có giá lên đến hàng triệu đồng cho 1ml tinh dầu nguyên chất. Điều đó làm cho giá thành cục xà bông được tạo mùi với tinh dầu tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba lần do giá nguyên liệu cao. Mình luôn ghi nhớ rằng hàng xịn thì không bao giờ rẻ.

Ngoài ra hạn chế lớn nhất khi sử dụng tinh dầu để tạo mùi cho xà bông nằm ở tính chất dễ bay hơi của tinh dầu. Với xà bông được làm bằng phương pháp lạnh, chúng ta mất ít nhất bốn tuần để quá trình xà phòng hóa diễn ra. Trong quá trình đó, chưa kịp sử dụng thì tinh dầu trong xà bông đã bay đi đâu mất.

Một vấn đề nữa mà các soaper hay gặp khi tạo mùi chính là khi cho mùi vào hỗn hợp, xà bông nhanh chóng đặc lại. Vấn đề này hay gặp khi sử dụng Fragrance, nhưng đôi khi cũng sẽ gặp khi sử dụng tinh dầu nếu tinh dầu bạn sử dụng còn lẫn tạp chất (đối với các dạng tinh dầu chiết xuất theo phương pháp dung môi), hoặc mua nhầm tinh dầu dỏm (bị pha loãng với các loại dung môi khác).

Tóm lại, nếu bạn đã chọn sẽ dùng tinh dầu để tạo mùi cho xà bông thì cần biết:

Xà bông sử dụng tinh dầu tạo mùi sẽ có giá đắt hơn vì giá nguyên liệu đắt.
Dù đã mua tinh dầu xịn (nguyên chất không pha tạp) để làm xà bông, nếu lỡ xà bông vẫn bị đặc lại nhanh chóng sau khi thêm mùi, thì bạn biết tinh dầu bạn dùng có lẫn tạp chất. Các loại tinh dầu hiếm thường được chiết xuất bằng phương pháp dung môi hoặc CO2 siêu tới hạn nên việc còn lẫn tạp chất là chuyện bình thường.

Làm xà bông thường sẽ không chỉ sử dụng một loại tinh dầu đơn để tạo mùi mà các soaper chuyên nghiệp họ sẽ phối hợp nhiều loại tinh dầu khác nhau để tạo ra hương thơm mong muốn, đồng thời tạo được hương tinh dầu lưu lại lâu trong xà bông. Lưu ý là mùi của các loại nguyên liệu tự nhiên khác trong xà bông cũng ảnh hưởng rất lớn đến mùi của xà bông thành phẩm. Để hạn chế việc xà bông chẳng còn lại mùi gì sau thời gian phơi, mình có sử dụng vài tuyệt chiêu như sau và bí kíp này sẽ được trình bày ở mục tiếp theo.

https://thesoapmadebyme.com/2023/10/06/ban-ve-cach-tao-mui-cho-xa-bong

Những điều cần biết để có một mùi hương hoàn hảo.

#Phân loại tinh dầu theo nhóm hương

Xét về hương thơm, người ta chia tinh dầu thành các nhóm hương và chúng ta có các nhóm hương như sau:

Citrus- nhóm hương cam chanh: bao gồm các tinh dầu có mùi giống cam, và các họ hàng của nó.
Flower- nhóm hương hoa: bao gồm các loại tinh dầu có mùi hoa như hoa hồng, lavender…
Herbs- nhóm hương thảo mộc: bao gồm các loại tinh dầu có mùi thảo mộc như mùi già, bạc hà, lavender( lavender có thể cũng được phân vào nhóm flower), …
Woody/Green- nhóm cây xanh: bao gồm những loại tinh dầu có mùi tươi mới, và thường chiết suất từ lá và thân cây như trắc bách diệp(cypress), hoàng đàn (ceddar wood), khuynh diệp (Eucalyptus)…
spicy- nhóm gia vị: gồm những loại gia vị có mùi thơm mà ta thường dùng trong ẩm thực như quế, gừng, tiêu đen, hồi, đinh hương…
Balsalm- Nhóm nhựa cây: như hương trầm (frankincense), mộc dược (Myrrh)
Nhóm oriental- Nhóm hương nồng, đặc biệt: Như Ngọc lan tây (Ylang ylang)…

Vì có cùng thành phần tạo hương tương tự nhau nên các mùi trong cùng nhóm hương sẽ dễ dàng kết hợp với nhau. Các blend tinh dầu trong cùng nhóm thường sẽ tạo ra mùi hương dễ chịu. Ngoài ra các nhóm hương đứng cạnh nhau trong sơ đồ sau sẽ kết hợp tốt với nhau:

Thêm vào đó, để lưu mùi hương lại lâu trong xà bông, chúng ta cũng nên xét thêm về khả năng bay hơi của các loại tinh dầu trong mục tiếp theo.

#Phân loại tinh dầu theo các tầng hương

Độ nặng và nhẹ của các phân tử cấu tạo nên mùi hương của tinh dầu quyết định thời gian lưu hương hay tốc độ bay hơi của chúng. Vì thế những loại tinh dầu có phân tử lượng lớn sẽ bay hơi chậm hơn, thời gian lưu hương lâu hơn và được xếp vào các loại tinh dầu thuộc nốt hương cuối (Base note/ Last note). Các loại tinh dầu có phân tử lượng trung bình sẽ được xếp vào nốt hương giữa (middle note) và các loại tinh dầu dễ bay hơi được xếp vào nốt hương đầu (Top note).

Ví dụ về phân loại tinh dầu theo tầng hương

Để mùi hương của tinh dầu còn lưu lại sau thời gian phơi xà bông, việc chọn những loại hương ở nốt hương cuối chính là chìa khóa quan trọng. Những loại tinh dầu thuộc nốt hương cuối thường có mùi rất mạnh và đậm. Bạn nên phối hợp thêm những tầng hương khác để hương phối trộn của bạn trở nên nhẹ nhàng hoặc thanh lịch hơn.

Mặc dù làm xà bông thì chẳng cần thiết phải phối một mùi hương quá là cầu kì, nhưng vì mình thích xà bông của mình vẫn còn mùi thơm khi sử dụng nên mình luôn dành nhiều thời gian để sáng tạo phần phối hương.

#Độ mạnh của tinh dầu

Và bí quyết cuối cùng của mình để có một mùi hương hoàn hảo chính là sự cân bằng về mùi hương. Dù thuộc cùng một nốt hương nhưng độ mạnh và yếu của mỗi mùi hương là khác nhau. Những loại tinh dầu có mùi hương mạnh, nếu cho với tỷ lệ lớn sẽ áp đảo mất mùi của những loại khác, nên hãy thêm vào với số lượng ít. Và những loại tinh dầu có mùi nhẹ nên phối với tỷ lệ cao hơn để phối hương được hài hòa.

Độ mạnh/ yếu của tinh dầu sẽ được kí hiệu bởi chỉ số BF (Blend factor). Chỉ số BF được biểu thị từ 1-7 với 1 là những loại tinh dầu mạnh, tỷ lệ phối trộn trong công thức thấp, và ngược lại số càng lớn mùi hương càng yếu, cần một tỷ lệ lớn trong công thức phối hương. Có trường hợp tùy phương pháp chiết suất mà BF của cùng một loại tinh dầu thay đổi.

Tới đây có lẽ mọi người sẽ thắc mắc làm sao biết được nhóm, nốt hương và độ mạnh yếu của tinh dầu.

Chúng ta có thể tra cứu trên internet về thông tin cụ thể của từng loại tinh dầu. Hoặc hãy sắm một cuốn từ điển về tinh dầu để tra cứu khi cần. Hoặc bạn có thể đọc thông tin chi tiết về tinh dầu bạn mua tại mục miêu tả sản phẩm khi bạn mua tinh dầu tại shop của TSMBM.

Tham khảo một số loại tinh dầu dùng làm xà bông có tại kệ hàng của TSMBM tại đây

Xà bông thành phẩm là kết quả của sự phối hợp hài hòa các nguyên liệu tự nhiên. Với những người làm xà bông theo trường phái xà bông thiên nhiên, mùi hương chính là chìa khóa để cục xà bông của bạn thu hút người sử dụng, tạo được cảm giác thích thú khi tắm và đồng thời góp một phần vào công dụng dưỡng da của xà bông .

Một vài chia sẽ nho nhỏ nhưng hi vọng là với bài viết này, chúng ta ai cũng có thể tạo ra mùi hương đặc biệt cho cục xà bông mà tự mình làm.

Tất cả những gì bạn cần cho một mẻ xà bông có tại đây!

Tinh dầu Lavender Pháp nguyên chất

Xuất xứ: Pháp

Phương pháp chiết xuất: Lôi cuốn hơi nước.

Lavender là loại tinh dầu dễ chịu, có thể sử dụng được với hầu hết mọi loại da từ trẻ em đến người lớn.

Nếu bạn đang tìm một loại tinh dầu để sử dụng trong các sản phẩm skincare thì Lavender chính là sự lựa chọn hàng đầu.

Tinh dầu hoa hồng

Xuất xứ: Ấn Độ

Phương pháp chiết xuất: Dung môi

Hoa hồng có mùi hương rất đậm, một giọt tinh dầu hoa hồng mang rất nhiều tinh chất giúp chăm sóc nuôi dưỡng làn da. Vì độ đậm đặc cao nên chỉ cần sử tinh dầu hoa hồng với tỷ lệ thấp trong phối hương.

Tinh dầu gỗ hồng

Xuất xứ: Ấn Độ

Phương pháp chiêt xuất: chưng cất lôi cuốn hơi nước

Thuộc nhóm hương gỗ nhưng lại mang mùi hương ngọt ngào mà chắc chắn ai cũng sẽ yêu ngay từ nốt hương đầu tiên.

Các loại tinh dầu khác

Hướng Dẫn Làm Xà Bông Đơn Giản Tại Nhà

Hương thiên nhiên trong xà bông: Lợi ích và cách sử dụng

Trong suốt những tháng ngày làm soap, khoản mà mình hạn chế nhất có lẽ là phần mùi hương cho xà bông. Đó là lí do mà mình bắt đầu lớp học Aroma therapist. Nhưng cho dù đã có kiến thức về tinh dầu thì việc tạo mùi cho xà bông vẫn là một thử thách với mình.

Tại sao mùi hương của xà bông lại quan trọng?

Có một sự thật rất cay rằng cho dù bạn làm ra cục xà bông tốt đến mấy, công thức dưỡng da xịn đến mấy, nguyên liệu đắt đến mấy mà cục soap của bạn không có mùi thu hút thì dùng sẽ rất là “CHÁN”. Hơn nữa với những cục soap handmade mà chúng ta đã cố tình hạ thấp tỉ lệ xà phòng hóa để giữ lại dầu dư thừa trong bánh xà bông càng làm cho soap có mùi không được thơm lắm. (chính xác là soap có mùi dầu, một số loại dầu có mùi đặc trưng khá khó chịu)

Tắm là lúc chúng ta trải nghiệm với các giác quan, trong đó có cả khứu giác. Bên cạnh độ tạo bọt, độ dày và mịn của bọt xà phòng, mùi hương tỏa ra trong cục xà bông cũng có ảnh hưởng đến hệ thần kinh của bạn. Và mình chắc chắc 100% các chị em khi mua xà bông tắm đều sẽ ngửi mùi cục xà bông trước khi đọc thành phần xà bông. Thế nên nếu đó không phải là soap chuyên biệt dành cho trẻ nhỏ hay cho thú cưng thì mình lúc nào cũng ưu tiên cho việc tạo mùi, và với mình đây luôn là công đoạn thử thách nhất.

Làm sao để tạo mùi cho xà bông?

Có ba cách để bạn tạo được mùi hương cho cục xà bông của mình.

Để nguyên mùi nguyên bản
Sử dụng chất tạo mùi công nghiệp
Sử dụng chất tạo mùi tự nhiên

Mùi tự nhiên của soap

Như đã đề cập ở trên, các loại soap chỉ có dầu và sút thì thường mùi ko được bắt mũi cho lắm, nên với ý đồ để lại mùi hương tự nhiên của nguyên liệu trong cục xà bông, các soaper sẽ thêm những nguyên liệu mang hương thơm tự nhiên từ các loại thảo mộc. Nhưng cũng đừng quá kì vọng rằng mùi thảo mộc sẽ giữ nguyên lại trong soap sau khi làm xong xà bông, bản thân mình cũng đã từng trải nghiệm nhiều pha thất bại đến đau lòng (khóc…)

Những loại soap không chứa chất tạo mùi thường được sử dụng để làm xà bông cho trẻ nhỏ hay xà bông cho thú cưng vì không có chất tạo mùi gây kích ứng da. Với những soaper theo trường phái xà bông thiên nhiên, họ tốn khá nhiều công sức để làm ra một bánh xà bông hoàn toàn tự nhiên và un-scented soap là một loại xà bông khi mà soaper muốn giữ lại nguyên bản những tinh túy của nguyên liệu thiên nhiên.

Sử dụng “Hương thiên nhiên”

Chất tạo mùi được thêm vào xà bông để tăng thêm mùi hương cho xà bông nhằm tăng cảm giác thích thú khi tắm. “Hương thiên nhiên” hay “chất tạo mùi có nguồn gốc từ thiên nhiên” mà mình muốn nói đến ở đây chắc chắn đó là “TINH DẦU” (ESSENTIAL OIL/精油).

TSMBM đã có một bài viết về tinh dầu, bạn có thể đọc bài viết tại link bên dưới

Vì TINH DẦU là những hợp chất hóa hợp hữu cơ được chiết xuất từ thực vật (một số hiếm được chiết xuất từ động vật) nên nó được xếp vào hàng “hương liệu tự nhiên dùng làm xà bông”. Nhưng sử dụng tinh dầu khi làm xà bông có một nhược điểm nằm ở tính chất mau bay hơi của tinh dầu.

Xà bông được làm ra bằng phương pháp lạnh cần ít nhất 4 tuần để xà phòng hóa, trong suốt khoảng thời gian đó lượng tinh dầu đã bốc hơi đáng kể làm cho xà bông đến khi sử dụng chẳng còn lưu hương lại bao nhiêu.

Đến đây bạn có thể nghĩ là chỉ cần sử dụng nhiều hơn để trừ hao cho phần bay hơi!?

Thực ra TINH DẦU không phải là sản phẩm mà muốn dùng bao nhiêu cũng được, các hợp chất hóa hữu cơ có trong TINH DẦU sẽ gây tác động đến da, cơ thể, và các hệ thần kinh khi chúng ta sử dụng. Vì thế để đảm bảo an toàn khi sử dụng tinh dầu, các chuyên gia đưa ra liều lượng sử dụng nhất định mà chúng ta không nên làm lơ.

Và giá TINH DẦU cũng không được nhẹ nhàng lắm, có thể nói TINH DẦU chính là nguyên liệu giúp “đội giá” cục xà bông của bạn lên gấp đôi đấy.

Sử dụng “Hương nhân tạo”

Những hạn chế trên của TINH DẦU, người chị em “HƯƠNG NHÂN TẠO” hay còn gọi là “HƯƠNG NƯỚC HOA”-Fragrance oil lại có thể khắc phục được hết. Bằng cách mô phỏng lại các hợp chất hóa hợp tạo mùi có trong TINH DẦU, các nhà khoa học có thể tạo ra loại “HƯƠNG” có mùi giống hệt như loại TINH Dầu đó, chỉ khác là nó không mang dược tính như TINH DẦU. Đồng thời với những mùi hương KHÔNG-THỂ-CÓ-TINH-DẦU cũng có thể tạo ra được với sức mạnh của khoa học. (Ví dụ như hương táo, hương dâu, hương dừa, hương trà…)

Vì là sản phẩm nhân tạo nên “HƯƠNG NHÂN TẠO” có thể phù hợp với nhiều mục đích tạo mùi mà giá thành thì rẻ hơn rất rất nhiều lần so với TINH DẦU nguyên chất. Các mùi hương nhân tạo sử dụng trong soap sẽ giúp soap có mùi thơm nứt mũi và thường được các soaper theo trường phái “Xà bông nghệ thuật” sử dụng.

Khác với mùi hương từ TINH DẦU, HƯƠNG NƯỚC HOA chỉ làm xà bông thơm hơn chứ ko mang lại hiệu quả của liệu pháp hương thơm. Trong HƯƠNG NƯỚC HOA có sử dụng rất nhiều chất hóa học, một số chất sẽ đẩy nhanh quá trình trace của xà bông, nên khi mua “HƯƠNG NƯỚC HOA” để làm xà bông, bạn nên lưu ý hỏi rõ người bán về mục đích sử dụng của sản phẩm, và nếu được hãy mua tại các shop chuyên bán nguyên liệu và dụng cụ làm xà bông.

Tại thị trường Việt Nam, mình thấy có rất nhiều shop bán sản phẩm rõ ràng là HƯƠNG NHÂN TẠO nhưng vẫn ghi nhãn là TINH DẦU hay ESSENTIAL OIL. Để không mua lầm hàng giả, hàng dỏm, hàng đánh tráo khái niệm, bạn nên chọn shop uy tín và shop có người bán biết rõ về sản phẩm mà họ đang bán nhé!

Nhân tiện thì TSMBM của mình theo trường phái thiên nhiên nên mình chỉ sử dụng TINH DẦU- ESSENTIAL OIL để tạo mùi cho soap thôi. Và bạn có thể mua được loại TINH DẦU đảm bảo nguyên chất để làm xà bông tại.

Quầy tinh dầu của TSMBM

Vì tinh dầu là cô nàng đỏng đảnh như vậy nên khi sử dụng để làm xà bông mình có một vài lời khuyên từ kinh nghiệm bản thân. Nhưng chúng ta sẽ bàn về việc này trong một bài viết khác nha.

Và nếu bạn chưa biết thì “The soap made by me- Xà bông tui làm” là nơi bạn có thể mua hết những nguyên liệu và dụng cụ để tự làm xà bông. Công thức xà bông cũng đã được up công khai trên trang youtube của mình để tất cả mọi người đều có thể tự mình làm xà bông á nha. Link để ở cuối bài viết nè!

Cách tính NaOH cho xà bông handmade

Bài viết này hướng dẫn cách tính lượng NaOH cho một mẻ làm xà bông theo phương pháp lạnh và phương pháp nóng để làm ra bánh xà bông dạng rắn. Để làm xà bông lỏng với KOH sẽ cần công thức để tính lượng KOH.

Vai trò của NaOH trong làm xà bông handmade.

Tại sao bánh xà bông thiên nhiên với tiêu chí không sử dụng chất hóa học lại sử dụng một chất hóa học khá nguy hiểm như NaOH? Trước tiên ta cần biết NaOH là gì và ứng dụng của nó trong đời sống.

Chúng ta cần NaOH để có thể biến dầu/ mỡ từ nguyên liệu ban đầu thành xà bông dạng rắn, nói đơn giản là nếu không có NaOH thì không có xà bông. Nhưng cần bao nhiêu NaOH cho một mẻ làm xà bông là đủ? Nếu cho nhiều hơn lượng Sút cần thiết thì xà bông sau khi hoàn thành sẽ còn chứa sút dư, đây sẽ là xà bông gây hại cho da, sẽ gây nguy hiểm cho người sử dụng. Còn nếu không đủ lượng Sút cần thiết để xà phòng hóa hết lượng dầu sử dụng thì kết quả là xà bông dư lại quá nhiều dầu, bánh xà bông thành phẩm sẽ bị nhờn dầu, có trường hợp vì quá thiếu sút nên xà bông không thể đông lại.

Vậy nên tính toán chính xác lượng Sút cần thiết cho một mẻ dầu khi làm xà bông handmade là vô cùng quan trọng. Ở mục sau chúng ta sẽ cùng tìm hiểu cách tính lượng NaOH cần dùng.

Hiểu về quá trình xà phòng hóa và chỉ số xà phòng hóa.

Quá trình xà phòng hóa

Quá trình xà phòng hóa là quá trình thủy phân chất béo trong môi trường kiềm để thu được kết quả sau phản ứng là xà bông. Nói dễ hiểu hơn là chất béo gặp NaOH, và chúng sẽ kết hợp với nhau biến thành xà bông. Và cả quá trình gặp và biến đổi đó cần có thời gian, chúng ta gọi đó là “Quá trình xà phòng hóa”.

Mỗi loại chất béo khác nhau sẽ cần lượng NaOH khác nhau để có thể biến loại dầu đó thành xà bông, tới đây chúng ta sẽ có thêm khái niệm gọi là “chỉ số xà phòng hóa”.

Chỉ số xà phòng hóa

Theo định nghĩa sách giáo khoa, “Chỉ số xà phòng hóa” là số miligam KOH dùng để trung hòa lượng axit béo tự do trong 1 gam chất béo, và chỉ số này sẽ khác nhau đối với từng loại chất béo. Quan trọng là chúng ta không cần tính chỉ số này, vì có rất nhiều cách để ta tìm kiếm được chỉ số xà phòng hóa của một loại chất béo.

Cùng một loại dầu nhưng chỉ số xà phòng hóa sẽ có sai số một tí tùy theo phương pháp ép dầu. Những chỉ số chúng ta tìm kiếm được trên internet sẽ là con số chung, cách tốt nhất để biết con số xà phòng hóa chính xác của loại dầu mà bạn đang dùng là hỏi nhà sản xuất.

Cách tính lượng NaOH cần dùng để làm xà bông.

Cách 1: Dùng trang web soapcalc.net

Truy cập trang web, và điền tất cả các mục theo trình tự, trang web sẽ tính toán cho bạn lượng sút cần dùng cho mẻ xà bông của bạn. Và thậm chí sẽ phân tích luôn cả tính chất của cục xà bông thành phẩm với công thức bạn chọn. Đây là trang web được tất cả các soaper trên thế giới tin dùng.

Nhập các mục cần thiết như sau nhé:

1/ Chọn NaOH nếu bạn muốn làm xà bông cục.

2/ Chọn đơn vị và khối lượng dầu bạn sử dụng.

3/ Chọn lượng nước cần thiết để pha dd NaOH. Có 3 cách để lựa chọn.

Chọn theo % dầu: mình luôn tính theo cách này. Và chọn từ 30- 40% thôi nha.
Chọn theo nồng độ dd NaOH
Chọn tính theo tỷ lệ giữa nước và NaOH.

4/ Chọn tỷ lệ “Super fat”: tỷ lệ dầu còn thừa sau phản ứng xà phòng hóa.

Fragrance: nhập số gam mùi hương trên 1kg xà bông mà bạn muốn. Lưu ý nếu sử dụng tinh dầu, lượng tinh dầu nhiều sẽ gây kích ứng da.

5/ Chọn loại dầu bạn dự định sử dụng để kiểm tra các chỉ số.

6/ Thêm loại dầu đã chọn và nhập % nếu dùng nhiều hơn 1 loại.

7/ Bấm nút và ra công thức đầy đủ cho một mẻ soap của bạn.

Cách 2: Tính tay truyền thống

Nếu bạn đã mua hàng trên trang của TSMBM tại link, thì ở phần mô tả của từng loại dầu mình có ghi kèm “chỉ số xà phòng hóa tính bằng gam với NaOH “. Lấy chỉ số đó nhân với lượng dầu bạn định làm sẽ ra lượng NaOH cần sử dụng để xà phòng hóa hoàn toàn lượng dầu trên.

Ví dụ: Bạn muốn làm một mẻ xà bông với 250g dầu dừa. Tỉ lệ xà phòng hóa mình có ghi kèm là 0,19.

Lượng NaOH cần sử dụng được tính như sau:

250 x 0,19 = 47,5 gam

Ví dụ 2: Cũng là 250g dầu, nhưng lần này để tăng độ dưỡng ẩm cho bánh xà bông. Bạn muốn sử dụng 150g dầu olive (chỉ số xà phòng hóa 0,134) và 100g dầu dừa (chỉ số xà phòng hóa 0,19).

Lượng NaOH cần sử dụng được tính như sau:

(150 x 0,134)+(100 x 0,19)= 39,1 gam

Tỷ lệ xà phòng hóa và những điều cần lưu ý.

Khi làm xà bông handmade mọi người sẽ muốn xà bông của mình có khả năng dưỡng ẩm và khi sử dụng những loại dầu đắt tiền chúng ta cũng mong muốn công dụng của nó có thể lưu lại khi sử dụng. Vậy nên thay vì xà phòng hóa hết 100% lượng chất béo, các soaper sẽ giảm bớt lượng NaOH, để sau phản ứng chúng ta thu được cục xà bông vẫn còn dư một ít dầu vừa đủ để làm mềm mịn da. Do đó tỷ lệ xà phòng hóa thường được sử dụng vào khoảng 90%-95%.

Như ví dụ 2 ở trên, hãy sử dụng khoảng 90%- 95% lượng NaOH đã tính để thu được xà bông thành phẩm còn dư lại lượng dầu dưỡng da nha.

39,1 x 90%= 35,19 gam. Làm tròn thành 35 gam

Lưu ý, nếu tỷ lệ xà phòng hóa thấp hơn số trên, bánh xà bông sẽ dư nhiều dầu, hạn sử dụng xà bông sẽ ngắn lại, và khả năng làm sạch sẽ giảm.

Sau khi đã tính được lượng NaOH, chúng ta tiến hành tính lượng nước để hòa tan NaOH, sử dụng giống như cách 1 là xong.

Tóm lại để tính lượng NaOH cần dùng trong một mẻ dầu chúng ta làm theo trình tự sau:

Chọn khối lượng dầu và loại dầu dùng làm xà bông
Tính lượng NaOH bằng trang web hoặc tính tay
Từ lượng NaOH tính ở trên tính xuống 90%-95% để dư lại dầu trong xà bông. (Nếu dùng trang web thì nhập vào mục super fat 5%-10%)
Tính lượng nước cần dùng để hòa tan NaOH bằng khoảng 30%-40% lượng dầu trong công thức.

Nghe tính toán có vẻ khó nhưng lại dễ như ăn bánh vậy á! Chắc chắn đọc xong bài này rồi thì mọi người đều có thể tự tính được công thức xà bông cho mình rồi đúng không.

Sau khi có công thức rồi thì lần sau chúng ta sẽ cùng bắt tay vào làm xà bông nha.

Mà nếu bạn chưa có công thức của riêng mình, thì có thể thử làm xà bông với set làm xà bông cơ bản của TSMBM. Vì mình đã cân nguyên liệu và tính toán các chỉ số phù hợp để cho ra thành phẩm xà bông mà mình thấy là khá ổn nên rất dễ để người mới cũng có thể làm được xà bông. Bạn có thể tìm thấy set làm xà bông cơ bản tại shopee của TSMBM

Hướng dẫn chọn dầu làm xà bông cho người mới

Khi bắt đầu làm xà bông mình thường rất băn khoăn không biết nên chọn mua loại dầu nào, hoặc là dù biết loại cần mua thì làm thế nào để mua đúng loại có thể làm xà bông. Bài viết sau tổng hợp các loại dầu cơ bản mà một căn bếp làm xà bông nên có. Nếu bạn là người mới bắt đầu với sở thích tự làm xà bông thì bài viết sau chắc chắn sẽ giúp ích cho bạn. Nào bắt đầu nhé!

Dầu Olive

Có thể nói đối với xà bông Handmade dầu olive trở thành loại dầu tượng trưng cho xà bông cục truyền thống. Nguyên nhân có lẽ là do sự có mặt hơn 600 năm của các cục xà bông “Marseille de savon”. Marseille de savon truyền thống với thành phần dầu Olive chiếm hơn 70% là một sản phẩm xà bông rất lâu đời của vùng Marseille nước Pháp, mà cho đến ngày nay xà bông vẫn được lưu hành trên khắp thế giới.

Có thể với những quốc gia châu Á như Việt Nam, dầu Olive là một loại dầu khá xa xỉ. Nhưng với những quốc gia phương Tây, dầu Olive là một nguyên liệu luôn có trong các món ăn thường ngày, vì vậy việc sử dụng dầu olive như một nguyên liệu cơ bản để làm soap cũng không có gì lạ lẫm. Hầu hết các loại dầu thực vật đều không mùi, nhưng dầu olive lại mang một mùi hương và màu sắc rất đặc trưng của từng loại Olive và từng vùng nguyên liệu, do đó xà bông với dầu Olive sẽ có mùi Olive và màu soap cũng không được trắng nõn nà. Những quốc gia nằm ở vùng khí hậu lạnh sẽ làm cho da dễ bị khô, nên một cục xà bông dưỡng ẩm cao khá được ưa chuộng. Vì vậy dầu olive luôn có mặt trong hầu hết các công thức xà bông handmade nhờ khả năng dưỡng ẩm cao cho da.

Dầu Olive được sản xuất bằng cách nghiền nhỏ và ép lấy dầu từ quả Olive. Màu sắc và mùi hương của dầu Olive sẽ tùy thuộc vào loại Olive, tỉ lệ phần trăm giữa số quả chín và quả xanh, và thổ nhưỡng vùng trồng Olive. Loại dầu Olive nguyên chất nhất, có hàm lượng các axit béo tốt cho cơ thể nhiều nhất là dầu “Extra virgin Olive oil”, lần lượt sau đó là “Virgin olive oil”, “Regular olive oil”, và “Pomace olive oil”.

Với xà bông handmade, vì để làm ra một cục soap có khả năng dưỡng da, chăm sóc da, bản thân mình khuyên dùng loại “Extra virgin Olive oil”. Thêm vào đó, nhiều soaper chọn loại “Pomace Olive oil” để cắt giảm giá thành làm xà bông nhưng bản thân mình lại không khuyên dùng loại này. Có nhiều ý kiến cho rằng Pomace Olive oil không được xem là dầu Olive vì bản thân pomace được làm từ bã Olive sau khi đã ép lấy dầu.

Dầu hướng dương

Đối với các nước châu Á như Việt Nam, dầu Olive khá là đắt đỏ vì cây Olive không được trồng ở vùng nhiệt đới. Và đối với khí hậu châu Á, có khi dầu Olive lại “QUÁ” ẩm so với làn da nhiều dầu thì dầu Hướng Dương chính là lựa chọn của mình. Loại dầu Hướng Dương dùng trong sản xuất mĩ phẩm thường là loại có hàm lượng axit oleic cao, làm cho dầu có khả năng dưỡng ẩm da tốt. Đồng thời hàm lượng Vitamin E cao trong dầu hướng dương giúp dầu có khả năng chống oxi hóa cao, nên tuổi thọ của xà bông được làm với dầu Hướng Dương sẽ dài hơn bánh xà bông làm bằng dầu Olive.

Dầu Hướng Dương được ép từ hạt của hoa Hướng Dương, một loại hoa phổ biến vào mùa hè ở các quốc gia ôn đới, và nở thường xuyên ở các nước nhiệt đới nên giá thành cũng không quá cao. Dầu Hướng Dương thường có màu vàng đặc trưng của dầu và không mùi.

Có thể mua dầu Hướng Dương tại các cửa hàng chuyên bán nguyên liệu làm xà bông, hoặc cũng có thể mua loại dầu Hướng Dương tinh luyện đóng chai ở siêu thị nhưng hãy đảm bảo bạn mua đúng loại dầu Hướng Dương nguyên chất không pha trộn.

Dầu dừa

Loại dầu khá phổ biến ở Việt Nam, và chúng ta rất dễ dàng nghe thấy những loại xà bông được làm từ dầu dừa hay phôi xà bông dầu dừa vì giá thành rẻ, nguyên liệu bản địa dễ tìm và xà bông làm từ dầu dừa có độ cứng và màu trắng đẹp.

Dầu dừa có công dụng tăng tính tạo bọt và khả năng làm sạch của xà bông thành phẩm nên đây là nguyên liệu luôn có mặt trong công thức làm xà bông handmade. Vì có chứa thành phần các loại axit béo no khá cao nên dầu dừa dễ bị đông đặc khi nhiệt độ bảo quản xuống thấp, hiện trượng đông đặc của dầu dừa là hoàn toàn bình thường và không ảnh hưởng đến chất lượng dầu.

Có hai phương pháp sản xuất dầu dừa là gia nhiệt và ép lạnh phần cơm dừa. Loại dầu ép lạnh thường được ưu tiên sử dụng trong các sản phẩm dưỡng da hơn do còn giữ lại được nhiều axit béo tốt trong dầu. Dầu dừa có màu trắng hoặc vàng và mùi thơm đặc trưng của dừa. Với dầu dừa làm xà bông, mình sẽ chọn loại không mùi vì mình không muốn mùi dừa ảnh hưởng đến mùi của xà bông, nên loại dầu dừa mà The-soap-made-by-me lựa chọn là loại dầu dừa ép lạnh, không mùi; và bạn có thể dễ dàng mua được tại cửa tiệm nhỏ của mình.

Dầu cọ

Xu thế hiện nay có nhiều brand mỹ phẩm tuyên bố không sử dụng dầu cọ trong các sản phẩm của họ làm cho nhiều người tiêu dùng lầm tưởng rằng dầu cọ gây hại. Nhưng sự thật là do dầu cọ có chứa nhiều axit béo tốt cho da và giá thành quá rẻ so với các loại dầu dưỡng khác. Điều đó làm dầu cọ trở thành loại dầu được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Và hậu quả của nó là những công trường khai thác dầu cọ ngày càng mở rộng, nạn khai thác đất quá mức để trồng cây cọ vì hiệu quả kinh tế của nó làm xảy ra hàng loạt ảnh hưởng về thiên nhiên, hệ sinh thái và nạn thất nghiệp của nông dân khi họ bị mất đất canh tác.

Để hạn chế điều đó, nhiều nơi sản xuất mĩ phẩm và các soaper đã chọn không sử dụng dầu cọ trong các sản phẩm của mình để giảm thiểu tình trạng khai thác rừng.

Dầu cọ có hàm lượng axit béo no cao, dễ bị đông đặc khi nhiệt độ bảo quản xuống thấp, đồng thời giúp bánh xà bông có độ cứng và khả năng duy trì bọt xà bông tốt. Cây cọ sẽ cho ra hai loại dầu khác nhau, “dầu cọ” là dầu được chiết suất từ thịt quả, trong khi hạt của quả cọ sẽ cho ra “dầu hạt cọ”.

Dầu cọ và dầu hạt cọ đều mang lại công dụng riêng và bên cạnh đó năng suất lấy dầu cao làm cho giá thành của loại dầu này rất rẻ. The-soap-made-by-me có cung cấp sản phẩm dầu cọ xuất xứ Malaysia cho các bạn làm xà bông, việc sử dụng hay không sử dụng dầu cọ là do quyết định của soaper, vì dù cho những ảnh hưởng thực tế của ngành khai thác dầu cọ chúng ta cũng không thể nào phủ nhận được những giá trị mà dầu cọ mang lại.

Dầu hạnh nhân

So với 4 loại dầu trên thì dầu hạnh nhân có thể xem là loại cao cấp nhất vì giá thành khá cao. Nhưng đây lại là loại dầu mà nhất định phải có trong căn bếp làm xà bông của mình. Hạnh nhân dùng để chiết dầu là loại hạnh nhân Ngọt, hình dạng hơi khác so với hạt hạnh nhân ăn nguyên hạt. Dầu hạnh nhân luôn là loại dầu số một trong các sản phẩm mĩ phẩm handmade và cả làm xà bông handmade bởi những hiệu quả tích cực của nó với làn da. Chất dầu nhẹ, dễ dàng thẩm thấu vào lớp biểu bì của da giúp dầu hạnh nhân cũng là một trong những loại dầu nền massage hiệu quả và dễ sử dụng.

Ngoài khả năng dưỡng ẩm, dầu hạnh nhân còn có hiệu quả trong việc tăng chức năng bảo hộ của biểu bì da, là loại dầu quen thuộc được sự dụng rộng rãi ở các nước Âu Mĩ.

Nhưng do dầu hạnh nhân rất dễ bị hỏng nên sử dụng dầu hạnh nhân sẽ làm thời gian bảo quản của xà bông ngắn lại, nên nếu sử dụng dầu hạnh nhân để làm xà bông, hãy sử dụng cục xà bông trong thời hạn ngắn nhất có thể nhé!

Nếu sở hữu một chai dầu hạnh nhân trong bếp, thì không chỉ làm xà bông, bạn cũng có thể tự làm kem dưỡng da, palm dưỡng ẩm, dầu massage v…v…

TSMBM có dầu hạnh nhân, xuất xứ UK, đủ chuẩn làm mĩ phẩm với giá cả vừa túi tiền tại link bên dưới nha!

Mình cố gắng tìm những nguyên liệu tốt, phù hợp để làm xà bông với giá tốt nhất với hi vọng mọi người sẽ có thể dễ dàng bắt đầu hành trình làm xà bông của riêng mình. TSMBM không chỉ cung cấp các nguyên vật liệu làm xà bông mà mình muốn đồng hành cùng các bạn để làm ra bánh xà bông của riêng bạn. Vì vậy hãy liên lạc với mình nếu bạn cần hỗ trợ trong suốt quá trình làm xà bông nhé!